Rusya-Türkmenistan ortak Margiana Arkeoloji Seferi’nin bir sonraki aşaması, 20 Eylül-30 Ekim 2026 tarihleri arasında Türkmenistan’da gerçekleştirildi. Çalışmalar, Rusya Bilimler Akademisi Etnoloji ve Antropoloji Enstitüsü (İEA) ile Türkmenistan Kültür Bakanlığı arasında imzalanan anlaşma kapsamında yürütüldü. Bu haberi Turkmenportal duyurdu.

Tunç Çağı’na ait Gonur-depe arkeolojik alanındaki kazılara Rusya Bilimler Akademisi Etnoloji ve Antropoloji Enstitüsü ile Maddi Kültür Tarihi Enstitüsü (İİMK) çalışanları katıldı. Seferde ayrıca Türkmenistan Tarihî ve Kültürel Anıtları Koruma, İnceleme ve Restorasyon Müdürlüğü ile Eski Merv Devlet Tarih ve Kültür Rezervi uzmanları da yer aldı. Ortak çalışmalar iki yıllık aranın ardından yeniden başladı.

Seferin temel amacı, 4 bin yılı aşkın süre önce Murgap Nehri deltasında yer alan Marguş veya Margiana antik ülkesindeki yerleşimlerin yapısını incelemekti. Bu aşamada, merkezî arkeolojik alanın yakınında bulunan Gonur-20 yerleşimindeki ana araştırma çalışmaları tamamlandı. Çevredeki yerleşimlerin işlevini belirlemek amacıyla arkeologlar Gonur-27 alanında daha ayrıntılı incelemelere başladı.

Uzmanlar Gonur-20’nin sınırlarını netleştirerek fırınları, mezarları ve diğer yapıları araştırdı. Buluntular arasında bronz ve taş mühürler, mühür parçaları ile tarım aletleri yer aldı.

Gonur vahasının seramik komplekslerine yönelik araştırmalar da sürdürüldü. Elde edilen materyaller, MÖ III. binyılın sonu ile II. binyıldaki yerel kültürlerin gelişimini daha ayrıntılı biçimde ortaya koymaya ve Avrasya’nın bu bölgesindeki tarihî süreçleri izlemeye yardımcı olacak.

Gonur-depe’deki kazılar 50 yılı aşkın süredir devam ediyor. Burası, MÖ III. binyılın sonu ile II. binyılın başında varlığını sürdüren antik Margiana’nın bilinen en büyük yerleşimidir. Margiana uygarlığı, Sovyet ve Rus arkeolog Viktor Sarianidi tarafından 1970’li yıllarda keşfedildi. Bu keşif, XX. yüzyıl arkeolojisinin önemli gelişmelerinden biri oldu. Bilim insanının çalışmalarını öğrencileri sürdürüyor.

28 Ekim’de Aşkabat’ta Rusya Büyükelçiliği çalışanları, sefer başkanı Tarih Bilimleri Doktoru Nadejda Dubova ve Rusya Kültür Bakanlığı Devlet Restorasyon Araştırma Enstitüsü’nün restoratör sanatçısı Galina Veresotskaya ile bir araya geldi.

Görüşmeye katılanlar, son bir ayda yürütülen çalışmaların sonuçlarını paylaştı. Nadejda Dubova, Rusya Bilimler Akademisi Maddi Kültür Tarihi Enstitüsü uzmanlarının katılımıyla Mary vilayetindeki saha araştırmalarına başkanlık etti. Galina Veresotskaya ise Aşkabat’taki Türkmenistan Güzel Sanatlar Müzesi’nin restorasyon laboratuvarında çalışmalar yürüttü.

Rus bilim insanları, iş birliği ve desteklerinden dolayı Türkmen meslektaşlarına teşekkür etti. Taraflar, 2027 baharında saha araştırmalarını sürdürmeye hazır olduklarını ifade etti.

Bir sonraki aşamada, Margiana’daki kazılar sırasında yıllar içinde bulunan ve Türkmenistan müzelerinde muhafaza edilen eserler incelenecek.