Toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın haklarının korunması ve kadınların güçlendirilmesi alanlarında uluslararası iş birliği, küresel sürdürülebilir kalkınma gündeminin öncelikli alanlarından biri olmaya devam etmektedir. Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası ortaklarla iş birliği çerçevesinde Türkmenistan, barış, sosyal istikrar ve kadınların toplumsal yaşama katılımı konularına adanmış etkinlikler düzenlemektedir.

Bu tür platformlardan biri, 7 Ekim 2026 tarihinde «Kadınların barışın korunması ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasındaki rolü» başlıklı Uluslararası Kadınlar Diyaloğu'nun gerçekleştirildiği «Avaza» Ulusal Turizm Bölgesi olmuştur. Etkinliğe Türkmenistan ve yabancı ülkelerin parlamentolarından ve devlet kurumlarından temsilciler, sivil toplum kuruluşları, BM'nin uzmanlaşmış kuruluşları ve diğer uluslararası kurumların temsilcileri katılmıştır. Katılımcılar, kadın haklarının korunması, karar alma süreçlerine katılımları, uluslararası iş birliğinin geliştirilmesi ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşılmasına katkıları konularını ele almıştır.

Forumu açarken Türkmenistan Meclis Başkanı Dünyagözel Gulmanova, heyetlerin temsil düzeyinin, uluslararası toplumun kadınların çağdaş toplum ve devletteki rolüne duyduğu önemli ilgiyi gösterdiğini belirtti. D.Gulmanova, Türkmenistan'ın devlet politikasının önceliklerinden birinin, kadınların devlet ve toplum işlerine katılımının yanı sıra uluslararası ilişkilerin geliştirilmesine yönelik kapsamlı desteğin sürdürülmesi olduğunu vurguladı. Meclis Başkanı'nın sözlerine göre, diyalog, görüş alışverişini teşvik etmeyi ve uluslararası girişimlerin ilerletilmesine yönelik somut öneriler geliştirmeyi amaçlıyor.

Rusya Federasyon Konseyi Başkanı Valentina Matviyenko konuşmasında kadınların kendilerini gerçekleştirmeleri ve devlet ve toplum yaşamının tüm alanlarına katılmaları için koşullar yaratılmasının önemini vurguladı. Türkmenistan için BM Daimi Koordinatörü Xiaojun Grace Wang Türkmenistan tarafından yürütülen uluslararası hukuk girişimleri ile BM «Kadınlar, Barış ve Güvenlik» gündemi arasındaki bağlantıya dikkat çekerek kadınların uluslararası hukuktaki kilit rolünü vurguladı.

Özbekistan Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı — Aile ve Kadın İşleri Komitesi Başkanı Dilnozahon Kattahanova, konuşmasında kadınların barış ve güvenlik konularına katılımının, kaliteli eğitime erişim de dâhil olmak üzere somut mekanizmalarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. D.Kattahanova, Devletlerarası Çalışma Komisyonu kurulmasını, bir sonraki Kadınlar Diyaloğu'nun Özbekistan'da düzenlenmesini, 2027 yılında iki ülkenin kadın girişimcilerini bir araya getiren ortak bir iş forumu organize edilmesini, ayrıca kadınların katılımıyla dijital ve çevre projelerinin geliştirilmesini önerdi.

Tematik oturumlar sırasında katılımcılar, kadınların ekonomik fırsatlarının genişletilmesini, girişimciliğin desteklenmesini, çağdaş bilgiye erişimi, dijital ve yenilikçi alanların geliştirilmesini, ayrıca anne ve çocuk sağlığının korunmasını ele aldı. Uluslararası kuruluşların temsilcileri, kadınların ekonomi ve toplumsal yaşama kapsayıcı katılımının yanı sıra haklarının korunmasına yönelik uluslararası hukuki mekanizmaların önemine dikkat çekti. Forumun sonuçları doğrultusunda Nihai Belge kabul edildi.

Bu konuların ele alınması, toplumsal cinsiyet eşitliğinin geliştirilmesinin kapsamlı bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koymuştur. Uluslararası girişimler, eşit hakların sağlanmasını, kadınların mesleki olanaklarının genişletilmesini ve toplumsal yaşama katılımlarını amaçlayan ulusal tedbirleri tamamlamaktadır. Türkmenistan'da bu çalışmalar, devlet programları ve normatif belgeler çerçevesinde de yürütülmektedir.

Bu alandaki temel belgelerden biri, Türkmenistan'da 2026–2030 yılları için Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine İlişkin Ulusal Eylem Planı olmuştur. Plan, toplumsal yaşamın çeşitli alanlarında kadınlar ve erkekler için eşit fırsatların sağlanmasına yönelik tedbirleri öngörmektedir.

Belge, sosyoekonomik, toplumsal-siyasi ve kültürel-insani alanları kapsamaktadır. Planın uygulanması, kadınların olanaklarının genişletilmesine, toplumsal süreçlere katılımlarının güçlendirilmesine ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik mekanizmaların geliştirilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesini öngörmektedir.

Türkmenistan, bu alandaki temel uluslararası anlaşmalara, kadınlara yönelik her türlü ayrımcılığın ortadan kaldırılmasına ilişkin Sözleşme de dahil olmak üzere taraftır. «BM-Kadın» ve BM Nüfus Fonu da dahil olmak üzere BM kuruluşlarıyla iş birliği, ilgili programların uygulanmasına yöneliktir.

Uluslararası Kadın Diyaloğu sırasında kadınların ekonomik bağımsızlığına ve girişimcilik girişimlerinin desteklenmesine özel önem verilmiştir. Özbek tarafının kadın girişimciler için ortak bir iş forumu düzenlenmesi ve dijital projeleri destekleme merkezi kurulmasına yönelik önerileri, bu alanlarda pratik iş birliğini geliştirme arzusunu yansıtmaktadır.

Kadınların ekonomiye katılımı hem bireysel aileler hem de toplumun genel gelişimi açısından önem taşımaktadır. Mesleki beceriler edinme, çalışma ve kendi girişimlerini geliştirme imkânı, ekonomik bağımsızlıklarının artmasına katkıda bulunmaktadır.

Kadınların toplumsal ve siyasi yaşamda temsil edilmesi de en az bunun kadar önemlidir. Kadınların devlet kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve meslek birliklerinin faaliyetlerine katılması, toplumsal açıdan önemli konuların tartışılması ve çözüme kavuşturulması sırasında farklı sosyal ihtiyaçların dikkate alınmasını sağlar.

Sürdürülebilir kalkınma bağlamında diyalog katılımcıları, kadınların dijital ve yenilikçi sektörlere, bilimsel ve çevresel projelere dahil edilmesinin önemini de vurguladılar. Modern bilgi ve teknolojilere erişimin genişletilmesi, kadınların mesleki gelişimi ve güncel sorunların çözümüne katılımı için ek fırsatlar sunmaktadır.

Türkmenistan'ın devlet politikasının ayrı bir yönü, kadınların, anneliğin ve çocukluğun desteklenmesiyle ilgilidir. Bu politika, ailelerin refahını sağlamayı ve çocukların yetiştirilmesi ve gelişimi için gerekli koşulları oluşturmayı amaçlayan sosyal koruma önlemlerini içermektedir.

Aileye yönelik destek, sağlık hizmetleri, eğitim ve sosyal istikrar konularıyla bağlantılı olarak ele alınmaktadır. Tıbbi yardıma erişilebilirlik, anneliğin ve çocukluğun korunması, ayrıca genç neslin gelişimi için gerekli koşulların sağlanması özel önem taşımaktadır.

Bu konular Uluslararası Kadınlar Diyaloğu'nun gündeminde de yer almıştır. Tematik oturumların katılımcıları, anne ve çocuk sağlığının korunmasının, çocuk haklarının savunulmasının ve genç neslin yetiştirilmesi için elverişli bir ortam oluşturulmasının önemini vurgulamıştır. Konuşmalarda, ailelere yönelik sosyal destek ile toplumun refahı ve sürdürülebilir kalkınma arasındaki bağlantının altı çizilmiştir.

Avaza'da düzenlenen Uluslararası Kadın Diyaloğu, kadınların barışın korunmasına katılımına ilişkin konuları sürdürülebilir kalkınmanın daha geniş gündemiyle bir araya getirdi. Katılımcıların konuşmaları, toplumsal cinsiyet eşitliğinin ilerletilmesinin yalnızca hukuki güvenceleri değil, aynı zamanda eğitim, istihdam, girişimcilik, sağlık ve toplumsal katılım alanlarında somut önlemleri de gerektirdiğini gösterdi.

Bölgesel iş birliği özel bir önem taşıyor. Devletlerarası Çalışma Komisyonu kurulması ve sonraki toplantıların düzenlenmesine yönelik öneriler, ülkeler arasında deneyim paylaşımının sürdürülmesi için fırsatlar sunuyor. Uluslararası kuruluşlarla iş birliği ise kadın haklarının korunmasına ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının uygulanmasına yönelik ortak yaklaşımların ele alınmasına katkıda bulunuyor.

Türkmenistan için bu alandaki çalışmaların devamı, 2026–2030 yılları için Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine İlişkin Ulusal Eylem Planı'nın uygulanması, kadınlara yönelik destek mekanizmalarının geliştirilmesi ve kadınların ekonomik, toplumsal ve kültürel yaşama katılım olanaklarının genişletilmesiyle bağlantılıdır.

Böylece, Avaza'da düzenlenen Uluslararası Kadın Diyaloğu, hem ulusal önceliklerin hem de uluslararası toplumun ortak görevlerinin ele alındığı bir platform haline geldi. Dile getirilen girişimler ve kabul edilen Sonuç Belgesi, barış ve sürdürülebilir kalkınma yararına iş birliğinin sürdürülmesini, hukuki güvencelerin güçlendirilmesini ve kadınların olanaklarının genişletilmesini amaçlamaktadır.